احادیث و سخنان

احادیث در دیدن ائمه هنگام مرگ

از این روایات که نمونههای فراوان از زبان دیگر امامان نیز رسیده است؛ میتوان گفت به حد تواتر و یقین میرسند، چند نکته مهم استفاده میشود:
1- در هنگام احتضار انسان محتضر چه مومن و چه منافق و کافر افرادی را چون رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) و در برخی روایات سایر امامان نیز اضافه شدهاند، میبیند، و الائمه من ذریتهم. [200].
[صفحه 113]
2- انسان مومن و شیعه این افراد را به زیباترین چهره مشاهده میکنند. همان گونه که فرشته مرگ را به زیباترین چهره میبینند.
انسان منافق و تبهکار این صحنهها را بد منظرترین و ترسناکترین چهره میبیند. از زبان علی علیهالسلام این گونه روایت است که هر کس مرا دوست داشته باشد به همان گونه مرا در هنگام مرگ خواهد دید و هر کس با من کینهورزی کند، به همان چهره بد مرا خواهد دید… و من ابغضنی وجدنی عند مماته بحیث یکره. [201] همانگونه که فرشتگان مرگ را به زشت ترین چهره و فظیع ترین منظره مشاهده می کنند… اتاهم بافظع المناظر و اقبح الوجوه. [202].
3- دیدن فرشتگان و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امامان در هنگام مرگ با این چشم دنیایی نیست؛ زیرا در این صورت این دیدن بر اطرافیان محتضر نیز فراهم میشد. دیدن این افراد با چشم مثالی است. یعنی فرشتگان بر وی متمثل میشوند و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و امامان بر وی متمثل می شوند. همان گونه فرشته بر حضرت مریم متمثل شد، که تمثل برای حضرت مریم بود و اگر کسانی در اطراف وی بودند، این گونه نبود که آنان نیز فرشته را ببینند، فتمثل لها بشرا سویا. [203].
4- مطلب دیگری از این نکته روشن میشود که در تمثل فرشتگان و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم امامان محدودیت وجود ندارد. به خاطر ویژگی تمثل است که فرد در یک لحظه ممکن است در مکانهای متعدد و بیشمار بر بالین
[صفحه 114]
انسانهای فراوان متمثل شود. همانند آیینهای که تصویرهای متعدد را همزمان نمایان سازد.
گروهها بعد از مرگ
نکته دیگر که از این روایات و روایات دیگر باقر العلوم علیهالسلام بهره میتوان گرفت، این که افراد بعد از مرگ در عالم برزخ به دو گروه و یا بر اساس برخی روایات دیگر به سه گروه تقسیم میشوند. در برخی روایات سخن از تقسیمبندی به دو گروه است. مانند مومن و کافر، مومن در باغی از باغهای بهشتی قرار میگیرد. و کافر و تبهکار در گودالی از آتش قرار میگیرد، القبر اما روضه من ریاض الجنه و اما حفره من حفر النیران. [204].
لیکن در جمعبندی روایات میتوان گفت تقسیمبندی به سه گروه انجام میگیرد؛ مومن خالص، کافر خالص، افراد مشوب به حق و باطل. از دو گروه اول سوال جواب در عالم برزخ انجام میگیرد. امر گروه سوم به قیامت واگذار میشود. امام باقر علیهالسلام: انما یسال فی قبره من محض الایمان و الکفر محضا و اما سوی ذلک فیلهی عنه. [205] امام صادق علیهالسلام: لا یسال فی القبر الا من محض الایمان محضا او محض الکفر محضا و الاخرون یلهون عنهم. [206] «امام باقر علیهالسلام در قبر از ایمان خالص و کفر خالص سوال میشود، دیگران رها میشوند.» «امام صادق علیهالسلام در قبر از ایمان خالص و کفر خالص
[صفحه 115]
سوال میشود و سایر مردم رها میشوند». [207].
از امیر المومنین نیز این گونه روایت است، مرگ برای برخی بشارت به نعمتهای جاوید است و برای برخی مژده به عذاب ابدی است و برای گروه سوم حزن و هول و هراس است، که نمیدانند به کدام گروه ملحق خواهند شد. گروه اول دوستان ما هستند، گروه دوم دشمنان ما، گروه سوم مومن تبهکاری که به خویشتن ستم کرده است. این نیز ممکن است در نهایت با شفاعت ما نجات یابد. لکن یخرجه من النار بشفاعتنا. [208] البته گروه دیگری مانند مستضعفین در اعتقاد و… از زمره گروه سوم میباشند. [209].
[صفحه 116]
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام الگوی زندگی نوشته آقای حبیب الله احمدی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *