احادیث و سخنان

دوستی با مؤمنان در سخنان امام باقر

در بیان معصومین (ع)، مؤمنان با تشویقهای فراوان دعوت شدهاند تا رشتههای دوستی و مودت را میان خویش هر چه مستحکمتر سازند. از جملهی آن تشویقها، نوید به غفران گناهان از سوی خدا است. امام باقر (ع) میفرماید: هنگامی که مؤمن با برادر مؤمن خویش مصافحه میکند (دست محبت او را در دستهای خود میشمارد) در حالی از هم جدا خواهند شد که گناهانشان فرو ریخته است. [1] . امام باقر (ع): هر گاه فردی با دوست خویش مصافحه کند، آن که به فشردن دست رفیقش (از روی اظهار محبت) ادامه میدهد، پاداش بزرگتری خواهد داشت از کسی که دستش را زودتر رها میکند. هان! گناهان میان ایشان فرو میریزد تا آنجا که دیگر گناهی بر ایشان باقی نمیماند. [2] . فهم این روایات نیاز به اندکی تأمل دارد، زیرا بدیهی است که مصافحه نمیتواند گناهانی چون ضایع کردن حقوق مردم و خیانت به عرض و مال مؤمنان را جبران کند. بلکه وصف مؤمن خود میرساند که فرد زمانی از دوستی با مؤمنان سود میجوید که اهل ایمان باشد. ولی از آنجا که انسان معصوم نیست و لغزشهایی دارد، خداوند با این حرکت ارزشمند اجتماعی، لغزشهای آنان را خواهد بخشید. گذشته از این، ممکن است منظور از ذنب در این گونه روایات، دلگیریها و بدگمانیهای افراد جامعه نسبت به یکدیگر باشد. یعنی؛ مصافحه و نهادن دست محبت در دست یکدیگر، سبب میشود که دلخوریها و بدگمانیها از میان برود و کدورتها به کلی از قلبها زدوده شود. چنان که تعبیر «ان الذنوب لیتحات فیما بینهم» میتواند اشاره به خطاها و کدورتهای میان آن دو شخص باشد. آنچه این معنا را تأیید میکند روایات دیگری است به این مضمون: رسول خدا (ص) فرمود: مصافحه کنید، زیرا مصافحه کدورتها، کینهها و بدخواهیها را از میان میبرد. [3] . امام باقر (ع) در مورد چگونگی همزیستی با مردم میفرماید: زمانی که امیرالمؤمنین (ع) در بستر وفات و در حال احتضار قرار داشت، فرزندان خویش را فرا خواند تا ایشان را سفارش به ارزشها کند. از جمله مطالبی که آن حضرت در پایان سفارشهای خود فرمود این است که: ای فرزندانم، با مردم به گونهای زندگی کنید که اگر روزی از دیدشان پنهان شدید، (و به سفری رفتید و یا در بستر بیماری افتادید) برایتان دلتنگ شوند و مشتاق دیدار شما باشند و اگر زندگی را بدرود گفتید، برایتان بگریند و اشک ریزند. [4] .
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[1] الامام الباقر (ع): ان المؤمن اذا صافح المؤمن تفرقا من غیر ذنب. کافی 2 / 182؛ بحار 76 / 20.
[2] الامام الباقر (ع): اذا صافح الرجل صاحبه فالذی یلزم التصافح اعظم اجرا من الذی یدع، ألا و ان الذنوب لیتحات فیما بینهم حتی لا یبقی ذنب. اصول کافی 2 / 181.
[3] قال النبی (ص): تصافحوا فان التصافح یذهب السخیمة. اصول کافی 2 / 182. بحار 77 / 158.
[4] قال الباقر (ع): لما احتضر امیرالمؤمنین (ع) جمع بنیه… فوصاهم… یا بنیعاشروا الناس عشرة ان غبتم حنوا الیکم، و ان فقدتم بکوا علیکم… بحار 42 / 247.
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *