احادیث و سخنان

عالمان درباری در سخنان امام باقر

یکی از بزرگترین مشکلات جوامع بشری، پیوستن دانشمندان به دربار قدرتهای جبار، برای کسب دنیا، بوده است. اگر دانشمندان جامعه به کمک و تأیید حاکمان نالایق و ستمگر نروند، آنان قادر به ادامهی جور نخواهند بود.
جهان اسلام نیز از نخستین اعصار، گرفتار حاکمان خودکامهای بوده است که عالمان دنیا طلب، با گرد آمدن اطراف ایشان، اعمال ناشایست آنان را توجیه و تأیید میکردهاند.
قاری قرآن، عنوانی است برای کسانی که با قرآن آشنایی داشته و در میان مردم به عنوان عناصری دانا و موجه شناخته میشدهاند. و برخی از آنان برای رسیدن به آرزوهای مادی خود، به دربار سلاطین و حاکمان ناصالح نزدیک میشدهاند. امام صادق (ع) از پدر خویش – امام باقر (ع) – دربارهی این گروه نقل فرموده است: کسی که به حضور پیشوای ستمگری راه یابد و برای کسب منافع ناپایدار دنیا، برای او به قرائت قرآن بپردازد، با هر حرفی که قرائت کند، ده مرتبه مورد لعن و نفرین قرار گیرد و با هر حرف، شنونده نیز مورد نفرین خواهد بود و از رحمت حق دور خواهد شد. [1] . بدیهی است که منظور از قرائت قرآن، در این حدیث، آن قرائتی است که جنبهی تأیید و توجیه حکومت ستمگر را داشته باشد و نه جنبهی تهدید و توبیخ و امر به معروف و نهی از منکر!
در روایتی دیگر، امام باقر (ع) میفرماید:
قاریان قرآن (عالم دین) بر سه دستهاند: 1- کسانی که قرآن را دستمایهی کسب و درآمد قرار دادهاند و با آن فرمانروایان را میدوشند و بر مردم فخر میفروشند. 2- کسانی که الفاظ قرآن را حفظ کرده ولی مفاهیم عالی آن را ضایع ساخته و آن را به گونهای زشت و ناروا در چشم مردم جلوه دادهاند – خداوند نسل این دو گروه را براندازد. 3- کسانی که قرآن را قرائت کنند و دردهای روح و قلبشان را با آن درمان کنند، شبهایشان را به عبادت بیدار مانند و روزهایشان را به تشنگی و روزه سر کنند، و نمازشان را با قرآن به پا دارند و با قرآن از بستر جدا شوند، اینانند که خداوند بلاها را از ایشان دور و دشمنانشان را نابود گرداند و باران رحمت را بر ایشان فرو فرستد. [2] .
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[1] الصادق (ع) عن ابیه (ع): من دخل علی امام جائر فقرأ علیه القرآن یرید بذلک عرضا من عرض الدنیا لعن القاری بکل حرف عشر لعنات و لعن المستمع بکل حرف لعنة. مشکاة الانوار 354.
[2] الباقر (ع): قراء القرآن ثلاثة: رجل قرأ القرآن، فاتخذه بضاعة، و استدر به الملوک، و استطال به علی الناس، و رجل قرأ القرآن، فحفظ حروفه وضیع حدوده و اقامه مقام القدح – فلا کثر الله هولاء من حملة القرآن – و رجل قرأ القرآن، فوضع دواء القرآن علی داء قلبه، فسهر لیله و… اولئک ینزل الله عزوجل الغیث علیهم من سمائه. اعلام الدین 101.
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم 1375.
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *