اصحاب و شاگردان

شاگردان امام باقر

جابر بن یزید جعفی؛ شخصیتی است که خود می گوید: امام باقر علیه السلام هفتاد هزار حدیث به من آموخت، که آن همه حدیث را به هیچ کس نیاموخت، به آن حضرت عرض کردم: «بار سنگین و عظیمی از اسرارتان را بر دوش من نهادهاید، به گونهای که چه بسا سینهام تاب تحمل آن را ندارد، و ظرفیتش لبریز شده و حالتی روانی به من دست می دهد.»
[صفحه 29]
امام باقر علیه السلام فرمود: «هر گاه چنین حالتی به تو دست داد، به صحرا برو و گودالی حفر کن، و سرت را در آن قرار بده و آن گاه بگو:
حدثنی محمد بن علی بکذا و کذا؛
«امام باقر علیه السلام برایم این گونه و آن گونه، نقل حدیث کرد.» (و به این طریق عقدهی دلت را خالی کن.) [20].
جابر هر گاه می خواست حدیثی را از امام باقر علیه السلام نقل کند، با تجلیل و احترام خاص از آن حضرت یاد می کرد و می گفت:
حدثنی وصی الاوصیاء و وارث علم الانبیاء؛ محمد بن علی بن الحسین؛
«وصی اوصیا و وارث علم پیامبران، محمد بن علی علیه السلام برایم حدیث کرد.» [21].
جابر کسی است که سیره نویسان می نویسند علوم خاندان نبوت، به چهار نفر منتهی می شود که به ترتیب عبارتند از سلمان، جابر جعفی، سید حمیری و یونس بن عبدالرحمن. [22].
خود جابر می گوید: «هیجده سال در خدمت سرور انسانها حضرت محمد بن علی، امام باقر علیه السلام بودم و از خرمن پر فیض او خوشهچینی می کردم، هنگام وداع (برای مراجعت به کوفه) تقاضا کردم باز مرا از فیوضاتش بهرهمند سازد، فرمود: بعد از هیجده سال
[صفحه 30]
(کسب علم و کمال بس نیست؟)
عرض کردم: «آری شما دریایی هستید که آبش تمام نمیشود و به قعر آن نمیتوان رسید.» فرمود:
بلغ شیعتی عنی السلام و اعلمهم انه لا قرابه بیننا و بین الله عزوجل، و لا یتقرب الیه الا بالطاعه له، یا جابر من اطاع الله و احبنا فهو ولینا، و من عصی الله لم ینفعه حبنا:
«سلام مرا به شیعیانم برسان، و به آنها اعلام کن که بین ما و خداوند خویشاوندی نیست، و به پیشگاه خداوند کسی نزدیک نگردد مگر در پرتو اطاعت و پیروی، ای جابر! کسی که خدا را اطاعت کند و ما را دوست بدارد، او دوست ما خواهد بود، و کسی که نافرمانی خدا کند، دوستی ما به حال او سودی نخواهد بخشید …». [23].
امام صادق علیه السلام فرمود:
رحم الله جابر الجعفی کان یصدق علینا
«خداوند جابر جعفی را رحمت کند، او با راستی و درستی، حدیث ما را نقل می کرد.» [24].
زراره، ابوبصیر و محمد بن مسلم
چهار نفر از شاگردان برجستهی امام باقر علیه السلام که خود هر کدام شخصیتی ممتاز و مرجعی بزرگ بودند عبارتند از: زراره، ابوبصیر،
[صفحه 31]
برید بن معاویه عجلی و محمد بن مسلم.
روزی امام صادق علیه السلام از این چهار نفر شاگرد برجسته پدرش یاد کرد و فرمود: اینها از کسانی هستند که خداوند در شانشان فرموده:
و السابقون السابقون اولئک المقربون. [25].
«پیشگامان پیشگامانند، آنها مقربان درگاه خدا می باشند.» [26].
نیز فرمود:
این چهار نفر از کسانی هستند که پدرم (امام باقر) آنها را امین در مسائل حلال و حرام دانست، آنها مخزن و صندوق علم پدرم بودند، هم اکنون نیز آنها مخزن اسرار من و اصحابم می باشند، و به راستی که از یاران نزدیک پدرم بودند، هرگاه خداوند ارادهی عذاب به اهل زمین کند، به خاطر وجود آنها، عذاب را رفع می نماید، آنها ستارگان شیعیانم هستند، آنها مکتب پدرم را زنده کردند، خداوند به وسیلهی آنها هر بدعتی را نابود ساخت، آنها افرادی هستند که دین اسلام را از دستبرد تحریف و انحراف طرفداران باطل، و منحرفان، حفظ می کنند، سپس امام صادق علیه السلام گریه کرد.
روایت کننده پرسید آنها کیستند؟
امام صادق علیه السلام فرمود: «صلوات خدا بر آنها در حال زندگی و پس از مرگ، که عبارتند از برید عجلی، زراره، ابوبصیر و محمد بن مسلم». [27].
[صفحه 32]
ابان بن تغلب و حمران بن اعین
دو شاگرد برجستهی دیگر حوزهی امام باقر علیه السلام ابان بن تغلب و حمران بن اعین است، مقام «ابان» در حدی بود که امام باقر علیه السلام به او فرمود:
اجلس فی مسجد المدینه و افت الناس فانی احب ان یری فی شیعتی مثلک:
«در مسجد مدینه بنشین و برای مردم فتوا بده، چرا که من دوست دارم که در میان شیعیانم فردی مانند تو دیده شود.» [28].
ابن ندیم در فهرست خود می نویسد: «ابان سه کتاب تالیف نمود: 1 – کتاب فی القراآت 2- کتاب فی معانی القرآن 3- کتاب فی اصول الحدیث علی مذهب الشیعه.»
امام صادق علیه السلام در شان حمران بن اعین فرمود:
انه من المومنین حقا لا یرجع ابدا:
«حمران به حقیقت از مومنان است و هرگز از ایمان دست برنمیدارد.» [29].
نیز خطاب به او فرمود:
انت من شیعتنا فی الدنیا و الآخره:
«تو در دنیا و آخرت از شیعیان ما هستی.» [30].
[صفحه 33]
برگرفته از کتاب نگاهی به زندگی امام باقر علیه السلام نوشته آقای محمد محمدی اشتهاردی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *