امامت و رهبری، حاکمان زمان

کعبه ای دیگر زمان عبد الملک

در زمان حکومتداری عبدالملک، حاکمیت زبیریها در حجاز شکل گرفته بود. عبدالله بن زبیر قریب یک دهه بر حجاز حکومت نمود. وی در مدت حکومتداریاش تغییراتی نیز در ساختمان کعبه پدید آورد و با تخریب خانه خدا آن را از نو بنیان نمود و تشریفاتی نیز اضافه کرد.
ابن زبیر از کعبه و موسم حج بهره سیاسی میبرد. افرادی را که از بلاد اسلامی برای انجام حج به مکه رهسپار میشدند، به بیعت خویش وادار میساخت. حتی بزرگان قریش مانند عبدالله بن عباس و محمد حنیفه را نیز بر بیعت خویش وادار ساخت؛ گرچه موفق نشد. [327] وی همین اقدام را در مورد مردم شام انجام میداد. افرادی را که از شام برای انجام حج میآمدند به بیعت خویش وادار مینمود! [328].
عبدالملک حاکم اموی برای حل این مشکل چارهجویی نمود. وی مردم را از رفتن به حج ممنوع ساخت و هنگامی که با انتقاد مردم روبرو
[صفحه 180]
شد، که چرا از انجام واجب جلوگیری میکند، در پاسخ آنان اقدامی بیسابقه و عجیبی نمود. وی دستور داد ابن شهاب زهری این حدیث معروف را منتشر سازد، که بار سفر تنها به زیارت سه مسجد بسته میشود؛ مسجدالحرام و مسجد نبوی شریف و مسجد بیتالمقدس، لا تشد الرحال الا الی ثلاثه مساجد مسجدالحرام و مسجدی و مسجد بیتالمقدس. [329].
وی از این حدیث این گونه بهرهبرداری نمود که مسجد بیتالمقدس از نظر فضیلت همتای مسجدالحرام است! مردم به جای این که به زیارت مسجدالحرام و کعبه بروند میتوانند به زیارت مسجد بیتالمقدس بروند! وی دستور داد بر روی صخره ای که گفته میشود رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم از روی آن در بیتالمقدس به معراج عروج نمودند، قبهای بنا کنند و روی آن را بپوشانند و آن را به منزله کعبه قرار دهند! مردم را وادار ساخت بجای طواف دور کعبه به دور آن صخره طواف کنند! [330] این اقدام از چند جهت حایز اهتمام است.
نخست اینکه عبدالملک برای اقدام خویش در قدم اول فرهنگ سازی نمود و دستور داد همانند زهری حدیثی را در مورد فضیلت بیتالمقدس منتشر سازد.
دو دیگر این که رسما بیتالمقدس و صخره یاد شده را جایگزین مسجدالحرام و کعبه نمود. در واقع کعبه دیگری برای دین مردم و انجام مناسک حج دست و پا نمود! این یعنی دین سازی آشکار؛ یعنی بازیچه قرار دادن مناسک و مظاهر دینی! این اقدام، یعنی فرهنگ سازی و فرصت
[صفحه 181]
آفرینی تا آن مقدار گسترش یافته است که آشکارا کعبه دیگری در برابر کعبه ساخته میشود و مناسک دیگری جایگزین مناسک حج میگردد!
این نکته اوضاع فرهنگی زمان حاکمیت حزب عثمانیه را گویا و رسا شفاف میکند؛ که بنیامیه تا چه مقدار فرهنگ سازی کردند و تا چه مقدار دین خدا را بازیچهی اهداف سیاسی و اجتماعی خویش قرار دادند!
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام الگوی زندگی نوشته آقای حبیب الله احمدی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *