سیره عملی و رفتاری

شفاف بودن رفتار فردی امام باقر

گاهی انسان در موقعیتی قرار میگیرد؛ از لباس و یا مرکب و مسکنی استفاده میکند که برای دیگران قابل تحمل نیست. چه بسا آن رفتار کاری غیر مشروع نباشد، لیکن کسی که این رفتار را مشاهده میکند. چون علت رفتار برای وی مبهم است. پندار غلط در ذهن وی نفوذ میکند و چه بسا نسبت به آن فرد بدبین میشود.
این گونه موارد برای رهبران دینی و امامان نیز پیش آمد مینموده است. در عین حال که آنان اندیشه زلال و رفتاری شفاف و بیآلایش داشتند، گاهی اتفاق میافتاده که برخی رفتار آنان را، بینندگان بر نتابند؛ و نوعی دو گانگی برداشت کنند. آیا به نظر شما امامان در این گونه موارد چه اقدامی انجام میدادند؟ برای فراهم آوردن پاسخ این سؤال به یک نمونه از رفتار باقر العلوم علیهالسلام نگر میافکنیم. حسن زیات به همراه رفیقش به خدمت حضرت رسیدند. در حالی که حضرت در اتاقی آراسته و مزین بود و لباسها و سر و روی حضرت نیز کاملا آراسته و مرتب بود. آنان سؤالاتی داشتند مطرح نموده و پاسخ گرفتند. لیکن مثل این که حال و اوضاع امام برای آنان سؤالی پنهانی فراهم ساخت که فرصت طرح آن نبود. و نیز فرصت برای شبههزدایی هم مناسب نبود. به همین خاطر هنگام خداحافظی حضرت به حسن زیات فرمودند به همراه رفیق خود فردا به منزل من بیایید. وی نیز پذیرفت. فردا که به حضور امام شرفیاب شدند وی را در اتاقی بیآلایش با یک فرش حصیری دیدند. و نیز مشاهده کردند که حضرت لباس خشن پوشیده است. آنگاه امام با آنان سخن گفتند و فرمود دیروز که مرا با آن وضع مشاهده کردید، آن اتاق از آن همسر جدید من بود و تمام آنچه در آنجا بود هم از آن همسرم میباشد. و چون همسرم خویش را برای من آراسته بود، من نیز خود را برای وی آراسته بودم. زندگی معمولی من این است که مشاهده میکنید. در ذهن شما چیزی خطور نکند. آنگاه رفیق حسن زیات گفت به خدا سوگند به قلب من چیز دیگری خطور کرد. لیکن اکنون که این وضع را مشاهده کردم و این توضیحات را شنیدم به طور کلی ذهن من پاک شد و فهمیدم که شما حق میگویی، علمت ان الحق فیما قلت. [1] . نکته آموزنده این رفتار این است، که امام گرچه رفتارش پاک و منزه از گناه است و از نعمتهای خدا بهرهوری حلال نموده است؛ لیکن چون رفتارش برای طرف سؤالانگیز بوده و در آن هنگام فرصت شبههزدایی فراهم نبوده است، امام آنان را در فرصت مناسب فراخوانده و رفتار خویش را توضیح داده و شبهه را از ذهن آنان میزداید. این رفتار امام یعنی انسان باید در رفتارهای فردی و اجتماعی به گونهای شفاف باشد. و اگر احیانا رفتار شبههانگیزی از وی سر میزند باید در فرصت مناسب رفتار خویش را شفاف سازد و شبههزدایی نماید. رفتار و روش مبهم در پیش نگیرد که باعث ایجاد پندار و سؤال برای مخاطبان و دیگران شود. این رفتار از یک جهت دیگر نیز مسؤولیت آفرین است؛ که فرد باید رفتار دو گانه خویش را شفاف سازد، نه این که بر این پندار باشد که من به وظیفه خود عمل کردهام، دیگران میخواهند بدبین بشوند یا بدبین نشوند! این رفتار میآموزد که فرد زمینه بدبینی دیگران را نباید فراهم آورد.
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[1] فروع کافی، ج 6، ص 448.
منبع: امام باقر الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم 1385.
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *