احادیث و سخنان, گسترش و ترویج علوم

مناظره با طاووس یمانی

طاووس یمانی، یکی از شخصیتها و پارسایان و عارف مسلکان
[صفحه 47]
معروف عصر امام سجاد و امام باقر علیهمالسلام بود که برای خود شاگردانی داشت که به اصحاب طاووس معروف بودند.
ابوبصیر می گوید: با جمعی از دوستان، در محضر امام باقر علیه السلام، در کنار کعبه نشسته بودیم، در این هنگام طاووس یمانی با جمعی از اصحابش به محضر امام باقر علیه السلام آمد و عرض کرد: «آیا اجازه می دهی چند سوال کنم؟»
امام باقر: اجازه هست، بپرس.
طاووس: به من خبر بده در چه زمان یک سوم انسانها مردند؟
امام باقر: ای شیخ! اشتباه کردی به جای این که بگویی: «در چه زمانی یک چهارم انسانها مردند، گفتی یک سوم.» در آن هنگام که قابیل برادرش هابیل را کشت، چهار نفر انسان در زمین وجود داشتند که عبارت بودند از: آدم، حوا، هابیل و قابیل. با کشته شدن هابیل، به دست قابیل، یک چهارم آنها نابود شدند.
طاووس: آری من اشتباه کردم، تو درست فرمودی، اینک بگو از آن دو نفر (قابیل و هابیل) کدام یک پدر انسانهای بعد شدند، قاتل یا مقتول؟
امام باقر: هیچ کدام، بلکه پدر انسانهای بعد، شیث بن آدم علیه السلام بود.
طاووس: چرا آدم، آدم نامیده شد؟
امام باقر: زیرا طینت او از ادیم (روی) زمین، در بخش پایین برداشته شد.
طاووس: چرا حوا را «حوا» نامیدند؟
[صفحه 48]
امام باقر: زیرا او از دندهی حی (انسان زنده) یعنی دندهی آدم آفریده شد.
طاووس: چرا ابلیس را ابلیس نامیدند؟
امام باقر: زیرا او از رحمت خدا مایوس شد و قطع امید کرد (واژهی ابلیس از «بلس» به معنی ناامیدی از رحمت خداست.)
طاووس: چرا به جن، جن گویند؟
امام باقر: زیرا جنیان، پوشیدهاند و دیده نمیشوند. (واژهی جن به معنی پوشیده است).
طاووس: مرا از دروغی که از صاحبش سر زد خبر بده.
امام باقر: آن دروغ از ابلیس بود، که (در برابر فرمان خدا به سجده کردن آدم، سرکشی کرد)، گفت: «من بهتر از آدم علیه السلام هستم، زیرا مرا از آتش آفریدهای و آدم را از گل.»
طاووس: آن قوم که گواهی به حق دادند ولی دروغگو بودند چه کسانی هستند؟
امام باقر: آن قوم، منافقانند که به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفتند: «گواهی می دهیم که تو رسول خدا صلی الله علیه و آله هستی، ولی خداوند گواهی می دهد که منافقان دروغگو هستند.» [43].
طاووس: آن پرندهای که یک بار پرید، ولی قبل از آن و بعد از آن دیگر نپرید، و خداوند آن را در قرآنش یاد کرده چه بود؟
امام باقر: قسمتی از کوه طور بود، که خداوند آن را به پرواز
[صفحه 49]
درآورد، به طوری که در فضا قرار گرفت و بر بنیاسرائیل سایه افکند، انواع عذاب در آن وجود داشت، تا این که بنیاسرائیل، تورات را پذیرفتند (چنان که در آیه 171 سورهی اعراف آمده است).
طاووس: آن رسولی که نه از انسانها بود و نه از جنیان و نه از فرشتگان، و خداوند در قرآنش از آن یاد کرده چه بود؟
امام باقر: او کلاغ بود که خداوند او را نزد قابیل فرستاد تا به او بفهماند که چگونه جنازهی برادرش هابیل را بپوشاند. (چنان که در آیه 31 مائده آمده است.)
طاووس: آن موجودی که نه از جن بود و نه از انس و نه از فرشتگان، و قوم خود را ترسانید و خدا در قرآنش از آن یاد کرده، چه بود؟
امام باقر: آن موجود، مورچه بود که به قوم خود گفت: «وارد لانههای خود شوید تا سلیمان و لشگریان از روی ناآگاهی، شما را پایمال نکنند.» [44].
طاووس: به من خبر بده از آن موجودی که از انسان و جن و فرشتگان نبود و به او نسبت دروغ دادند، و خداوند از او در قرآن یاد کرده است.
امام باقر: آن موجود، گرگ بود که برادران یوسف، به او نسبت دروغ دادند و گفتند گرگ یوسف را خورد. [45].
طاووس: به من خبر بده از چیزی که اندکش حلال، و بسیارش
[صفحه 50]
حرام است و خداوند از آن در قرآن یاد کرده است.
امام باقر: آن چیز نهی حضرت طالوت (نماینده پیامبر عصرش) بود، که به لشگر خود گفت: «از آب این نهر جز اندکی (یک کف دست) نیاشامید.» [46].
طاووس: صلاتی که نداشتن وضو، و روزهای که خوردن و آشامیدن به آن آسیب نمیرساند کدام است؟
امام باقر: صلات بیوضو، صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله است، و روزهای که خوردن و نوشیدن به آن صدمه نمیزند، روزهی (سکوت) حضرت مریم است که گفت: «من برای خدا نذر کردهام که روزه بگیرم و امروز با احدی سخن نمیگویم.» (که روزهی خاموشی بود و در آیهی 26 سورهی مریم آمده است.)
طاووس: آن چیزی که کم و زیاد می شود؛ آن چیزی که زیاد می شود ولی کم نمیگردد، و آن چیزی که کم می شود ولی زیاد نمیشود، چیست؟
امام باقر: آن موجودی که کم و زیاد می شود، ماه است، و آن چیزی که زیاد می شود و کم نمیشود آب دریا است و آن چیزی که کم می شود و زیاد نمیگردد، عمر است. [47].
به این ترتیب امام باقر علیه السلام به پانزده سوال پیچیدهی طاووس، بیدرنگ پاسخ داد و حاضران را از جواب خود مات و مبهوت ساخت.
[صفحه 51]
برگرفته از کتاب نگاهی به زندگی امام باقر علیه السلام نوشته آقای محمد محمدی اشتهاردی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *